آيين­ نامه دوره دکترا (PhD) آموزشي–پژوهشي و پژوهشي

(قابل اجرا براي ورودي هاي 90 به بعد)

 

فصل اول: مقدمه

بر اساس پيش­بيني ماده 13 آيين­نامه شماره 57209/21 مورخه 17/9/89 وزارت محترم علوم تحقيقات و فناوري ،دستورالعمل اجرايي دورة دکترا در جلسه مورخ 25/3/90 شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه بررسي و تصويب و سپس مراحل تصويب نهايي آن در جلسه مورخ 2/5/90 (شماره 367) شوراي دانشگاه به پايان رسيد.

مجموعة ذيل مشتمل بر مواد و تبصره­هاي آيين­نامة فوق ­الذکر بوده و تحت عنوان آيين نامه دوره دکترا (PhD)  "آموزشي – پژوهشي" و "پژوهشي" تدوين گرديده است.

 

فصل دوم: کليات

ماده 1- براي رعايت اختصار، واژه­هاي زير در اين آيين­نامه به کار مي­رود:

وزارت علوم: منظور وزارت علوم، تحقيقات و فناوري است.

دوره دکترا: منظور دوره دکترا (PhD) است.

آيين­نامه: منظور آيين­نامه دوره دکترا (PhD) است.

گروه: منظور کوچکترين واحد سازماني آموزشي و پژوهشي مصوب دانشگاه است.

طرح پژوهشي تقاضا محور: طرح پژوهشي داراي كارفرماي مشخص، كه برابر قرارداد ، اجراي آن به موسسه واگذار و

اعتبارات كامل پروژه و هزينه هاي نظارت توسط كارفرما تامين شده است.

كميته راهبري:الف) شيوه آموزشي: استاد (اساتيد)راهنما و استاد (اساتيد) مشاور

                     ب) شيوه پژوهشي: استاد راهنما، معاون پژوهشي و كارفرما

به ازاي هر پنج نفر دانشجوي دكتراي آموزشي-پژوهشي مي توان يك دانشجوي پژوهشي جذب نمود مشروط براين كه استاد راهنما داراي طرح پژوهشي تقاضا محور باشد.

 

ماده 2- دوره دکترا بالاترين دوره تحصيلي آموزش عالي است که به اعطاي مدرک تحصيلي مي­انجامد و رسالت آن تربيت افرادي است که با نوآوري در زمينه­هاي مختلف علوم و فناوري در رفع نيازهاي کشور و گسترش مرزهاي دانش موثر باشند.

 

فصل سوم: شرايط پذيرش در دوره

ماده 3- ضوابط ورود داوطلبان به دوره دکترا به شرح زير است:

الف) داشتن شرايط عمومي ورود به آموزش عالي

ب) داشتن مدرک تحصيلي کارشناسي­ارشد يا دکتراي حرفه­اي که حسب مورد به تاييد وزارت علوم يا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي رسيده باشد.

ج) احراز صلاحيت علمي  براي ورود به رشته مورد نظر

د) احراز توانايي در زبان انگليسي

 

تبصره 1: به جز در موارد مصرح (ادامه تحصيل دانشوران، دانش­آموختگان ممتاز کارشناسي­ارشد، انتقال بين دانشگاهي، اعضاء هيأت علمي رسمي و ...) پذيرش از طريق شرکت درآزمون نيمه متمركز دكتري صورت مي­گيرد.

 

فصل چهارم: مرحله آموزشي

ماده 4- مجموع واحدهاي دوره دکترا 36 واحد است که در شيوه آموزشي - پژوهشي شامل 15 تا 18 واحد درسي و 18 تا 21 واحد رساله مي­باشد. دانشکده­ها بايد براي هر رشته تعداد واحد درسي و رساله را مشخص نمايند. در شيوه پژوهشي، 6 واحد درسي مرتبط با موضوع رساله اخذ خواهد شد و30 واحد باقيمانده مربوط به رساله است.

تبصره 2:  واحدهاي درسي به منظور تسلط بر مفاهيم نوين هر رشته و تقويت توان علمي دانشجو براي اجراي فعاليتهاي پژوهشي دوره، با نظر استاد راهنما و بر اساس برنامه درسي مصوب هر رشته انتخاب مي­شود.

تبصره 3: در صورتي که دانشجو در مقطع کارشناسي ارشد، بيش از نياز و خارج از برنامة دوره، دروس تحصيلات تکميلي مرتبط با مقطع دکترا را با نمره 00/16 و بالاتر گذرانده باشد، با موافقت کميته تحصيلات تکميلي دانشکده، تعداد واحدهاي درسي در شيوه آموزشي - پژوهشي به حداقل 15 قابل کاهش است.

تبصره 4:  مجموع تعداد واحدهاي  درسي مقاطع کارشناسي ارشد و دکتراي آموزشي - پژوهشي نبايد از 36  کمتر باشد، در غير اين صورت دانشجو موظف به گذراندن دروس به صورت جبراني با نمره 00/14 و بالاتر تا رسيدن به اين حد نصاب مي­باشد.

تبصره 5: دروس تحصيلات تکميلي گذراندة دانشجو در مقطع دکتراي دانشگاههاي معتبر قبل از پذيرش يا انتقال به دوره کنوني با موافقت کميته تحصيلات تکميلي دانشکده، قابل احتساب است.

تبصره 6:  حداقل و حداکثر تعداد واحد درسي (جبراني/اصلي) در يک نيمسال به ترتيب 6 و 12 واحد است.

 

ماده 5- حداقل نمرة قبولي در هر درس 00/14 از 20  و حداقل ميانگين قابل قبول نمره­هاي دانشجو در همه درسها 00/16 از 20 است. اين ميانگين بر اساس نمره­هاي درسهاي گذرانده شده محاسبه مي­شود و در صورتي که مقدار آن کمتر از
00/16 باشد، دانشجو مجاز است با نظر استاد راهنما حداکثر در يک نيمسال تحصيلي درسهايي را علاوه بر سقف واحدهاي درسي براي جبران معدل کل بگذراند.

تبصره 7:  در شرايط خاص و در صورت نياز، به پيشنهاد استاد راهنما و تاييد گروه ذيربط، دانشجو موظف است  حداكثر تا 6 واحد درسي  را به عنوان "درسهاي جبراني" بگذراند. گذراندن اين درسها اجباري است اما نمره آنها در تعيين ميانگين کل محاسبه نمي­شود.

 

فصل پنجم: ارزيابي جامع

               ماده 6 – ارزيابي جامع به منظور ارزيابي قابليتهاي آموزشي و پژوهشي دانشجو و براي استمرار فعاليتهاي پژوهشي انجام مي­گيرد.

              درشيوه پژوهشي، احراز قابليت هاي پژوهشي دانشجو ، بر اساس روند پيشرفت فعاليت هاي پژوهشي دانشجو است كه

              در پايان هر دو نيم سال تحصيلي ، از سوي كميته راهبري تعيين مي شود.  جهت ادامه فعاليت پژوهشي دانشجو راي

              موافق حد اقل دو سوم كميته راهبردي (به شرط آن كه راي موافق  استاد (اساتيد) راهنمارا شامل شود)، ضروري است.   

 

 

ماده 7- ارزيابي جامع در شيوه آموزشي - پژوهشي داراي دو بخش آموزشي و پژوهشي است و قبولي در آن منوط به موفقيت در هر دو بخش است ولي عدم موفقيت در هر نوبت در هر بخش به منزله عدم موفقيت در ارزيابي جامع مي­باشد. ارزيابي بخش پژوهشي صرفا بعد از موفقيت دانشجو در بخش آموزشي انجام مي­گيرد.

 

 

ماده 8- بخش آموزشي ارزيابي جامع، پس از قبولي در زبان انگليسي و گذراندن حداقل 12 واحد از  واحدهاي درسي دوره توسط دانشجو و حداکثر تا پايان نيمسال چهارم تحصيلي، طبق تشخيص و برنامه دانشکده برگزار مي­شود.

 

ماده 9- بخش آموزشي ارزيابي جامع در 3 درس تحصيلات تکميلي گذرانده دانشجو، با اولويت در راستاي موضوع تحقيق، به تشخيص دانشکده، به عمل مي­آيد. اين ارزيابي به صورت کتبي و شفاهي برگزار مي­شود. وزن هر قسمت، با رعايت حداقل 30 درصد، توسط دانشکده تعيين مي­گردد.

تبصره 8:  به شرط گذراندن کليه واحدهاي درسي دوره با معدل کل 00/17 و بالاتر، به پيشنهاد دانشجو، آزمون دروس (تعيين شده طبق ماده 10) با نمره 00/17 و بالاتر صرفا به صورت شفاهي خواهد بود و وزن بخش شفاهي به نسبت افزايش مي­يابد.

 

ماده 10 - شرط قبولي در بخش آموزشي ارزيابي جامع، کسب معدل کل حداقل 00/16 مي­باشد. در صورت عدم موفقيت در ارزيابي آموزشي در اولين نوبت، به شرط مراعات ماده 11  ، دانشجو مي­تواند براي نوبت دوم نيز در ارزيابي شرکت نمايد.

                 در شيوه پژوهشي، پيشرفت فعاليت هاي دانشجوبه وسيله كميته راهبري در پايان هر دو نيم سال  به صورت: "قابل قبول" يا " غير قابل قبول"‌سنجيده مي شود.  در صورت احراز درجه قابل قبول، دانشجو مي تواند به فعاليت خود ادامه دهد. در صورتي كه فعاليت ها دانشجو از سوي كميته راهبري "غير قابل قبول" سنجيده شود، تنها يك نيم سال به وي فرصت داده مي شود تا روند فعاليت هاي پژوهشي خود را به سطح "قابل قبول" ارتقا دهد . در غير اين صورت ، از ادامه تحصيل محروم خواهد شد.   

 

ماده 11- در شيوه آموزشي – پژوهشي، در صورت عدم قبولي (عدم احراز شرايط شرکت) در بخش آموزشي ارزيابي جامع از دانشجو در پنجمين نيمسال تحصيلي ثبت نام به عمل نمي­آيد و دانشجو از تحصيل محروم مي­گردد.

 

ماده 12- هيات ارزيابي جامع آموزشي متشكل از استاد(استادان) راهنما، استاد (استادان) مشاور (در صورت وجود) و سه داور از اعضاي هيات علمي داراي حداقل مرتبه استادياري يا استاديار پژوهشي با 3 سال سابقه تدريس يا تحقيق در مقطع تحصيلات تكميلي به تعيين شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده مي باشد.

 

ماده 13- بخش پژوهشي ارزيابي جامع بر اساس داوري گزارش کتبي و شفاهي دانشجو از ميزان و نحوه پيشرفت امر پژوهش توسط کميته منتخب  دانشكده در دو نوبت 6 ماهه پس از قبولي در بخش آموزشي صورت مي­گيرد. نظر مثبت کميته در هر نوبت به منزله قبولي در اين مرحله مي­باشد و هر بار نظر منفي نيز يک نوبت مردودي در ارزيابي جامع محسوب مي­گردد. در صورت عدم قبولي در بخش پژوهشي، در نوبت دوم ارزيابي جامع نيازي به برگزاري مجدد بخش آموزشي ارزيابي نخواهد بود.

 

 

ماده 14- هيات ارزيابي هاي جامع پژوهشي (نوبت اول و دوم) متشكل از استاد(استادان) راهنما، استاد(استادان) مشاور و دو نفر داور از اعضاي هئيت علمي داراي حداقل مرتبه استادياري يا استاديار پژوهشي با حداقل 2 سال سابقه فعاليت در دوره هاي تحصيلات تكميلي به انتخاب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده مي باشد. حداقل يكي از داوران ارزيابي جامع پژوهشي 2 (نوبت دوم) از خارج دانشكده انتخاب مي شود.

 

 

فصل ششم: استاد راهنما

             ماده 15 – استاد راهنما به تقاضاي دانشجو و موافقت کتبي استاد و با تصويب کميته يا شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده تعيين مي­گردد.

تبصره 9:  در دانشکده­هايي که گروه آموزشي وجود دارد، استاد راهنما پس از تصويب گروه، براي تاييد نهايي به کميته يا شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده معرفي مي­شود.

 

ماده 16-  در شيوه آموزشي – پژوهشي  دانشجو موظف است حداکثر تا پايان نيمسال اول تحصيل، استاد راهنما و موضوع كلي رساله مورد نظر خود را معرفي نمايد و حداکثر تا دو ماه پس از معرفي، با تاييد تحصيلات تکميلي دانشکده، استاد راهنما تعيين مي­گردد. تا زماني که استاد راهنما تعيين نشده است، مدير گروه و در صورت عدم وجود گروه آموزشي، سرپرست تحصيلات تکميلي دانشکده وظايف استاد راهنما را بر عهده مي­گيرد. در شيوه پژوهشي، موضوع رساله مربوط به طرح پژوهشي تقاضا محور بوده و همزمان با پذيرش دانشجو مشخص ميگردد.

 

ماده 17-شرايط راهنمايي:

               الف) آموزشي-پژوهشي: استاد راهنما بايد حداقل در مرتبه استادياري با حداقل دو سال سابقه تدريس در دوره هاي تحصيلات تكميلي و راهنمايي دو پايان نامه كارشناسي ارشد باشد.

                 ب) پژوهشي: در اين شيوه به جاي دو سال سابقه تدريس در دوره هاي تحصيلات تكميلي به پايان رسانيدن دو طرح پژوهشي با عنوان مجري، كه حداقل يك طرح پژوهشي تقاضا محور (خاتمه يافته يا در دست اقدام) را شامل شود، ضروري است.

تبصره 10: در صورت نياز ، مسئوليت راهنمايي رساله دانشجو مي تواند به عهده دو استاد راهنما باشد، مشروط بر اين كه استاد راهنماي اول (اصلي) حداقل 60 درصد مسئو ليت هدايت رساله را بر عهده داشته باشد.

تبصره 11:  در شرايط خاص انتخاب استاد راهنماي مشترک با رعايت ماده 17 و تبصره 10 ذيل آن و تاييد کميته منتخب تحصيلات تکميلي دانشگاه از خارج از دانشگاه صنعتي اصفهان بلامانع مي­باشد.

 

ماده 18-  به پيشنهاد استاد(استادان) راهنما و با تاييد گروه آموزشي و کميته يا شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده، حداقل يک و  حداكثر  سه نفر از اعضاء هيأت علمي يا ساير متخصصان به عنوان "استاد مشاور" رساله دانشجو تعيين مي­شوند. استاد مشاور بايد داراي  مدرك دكتري باشد. در شيوه پژوهشي ، استاد مشاور مي تواند از دستگاه متقاضي انتخاب شود به شرط آن كه واجد شرايط مشاورت باشد.

 

ماده 19- دانشجو موظف است بلافاصله پس از تعيين استاد راهنما و موضوع رساله فعاليت پژوهشي خود را آغاز کند. پيشنهاديه رساله بايد حداکثر تا پايان نيمسال پنجم  تحصيلي دانشجو به تصويب کميته يا شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده مربوطه برسد.

 

 

 

 

فصل هفتم: دفاع و ارزيابي رساله

 

             ماده 20  – دانشجو پس از تدوين رساله و تاييد اساتيد راهنما و مشاور و به شرط کفايت دستاوردهاي علمي رساله، موظف است در حضور داوران از رساله خود دفاع کند.

ماده 21- دفاع از رساله  براي دانشجويان شيوه آموزشي-پژوهشي مشروط به اخذ پذيرش چاپ حداقل  يك مقاله تحقيقي کامل، مبتني بر رساله در  نشريات ادواري  داراي نمايه معتبر  بين­المللي  مي­باشد كه به زبان انگليسي و ISI باشد. براي دانشجويان شيوه پژوهشي، انتشار دو مقاله كه حداقل يكي از آنها  به زبان انگليسي و ISI باشد، ضروري است. (در هر صورت، مسئوليت كفايت كار انجام شده براي پاسخگويي به كارفرما به عهده استاد راهنما مي باشد).

  تبصره 12:  در شرايط خاص و با تائيد كميته يا شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده و كميته منتخب تحصيلات تكميلي دانشگاه توليد دانش فني، ثبت اختراع بين المللي يا داخلي  تاييد شده توسط سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران يا بنياد ملي نخبگان  يا گواهي ارائه رسمي و شفاهي يك مقاله مستخرج از رساله در كنفرانس معتبر بين المللي (به زبان انگليسي) كه بر مبناي داوري مقاله كامل صورت گرفته باشد مي تواند جايگزين مقاله غير    ISI شود.

ماده 22- هيأت داوران دفاع از رساله شامل استاد (استادان)  راهنما و مشاور به علاوه  سه نفر داور منتخب کميته يا شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده در زمينه رشته مورد نظر با مرتبه استادياري به بالا که حداقل يک نفر آنها دانشيار به بالا  و خارج از دانشگاه باشد، خواهد بود.

تبصره 13:  رياست جلسه دفاع بر عهده سرپرست تحصيلات تکميلي دانشکده يا نماينده وي (در هر صورت به غير از اعضاء هيأت داوران) بدون حق رأي مي­باشد. نماينده­اي نيز از شوراي تحصيلات تکميلي دانشگاه بدون حق رأي و به عنوان ناظر در جلسه حضور خواهد داشت.

 

ماده 23- ارزيابي رساله بر اساس کيفيت علمي پژوهش انجام شده، ميزان نوآوري، چگونگي دفاع از يافته­هاي پژوهشي و نحوه نگارش رساله انجام و نتيجه آن به يکي از دو صورت زير تعيين مي­شود:

الف- قبول ( با درجه عالي، بسيار خوب و خوب)؛

ب- غير قابل قبول

تبصره 14:  چنانچه رساله دانشجو "غير قابل قبول" ارزيابي شود، بنا به تشخيص هيأت داوران، دانشجو مجاز است طي حداکثر شش ماه، به شرط اينکه از حداکثر مدت مجاز تحصيل بيشتر نشود، اصلاحات لازم را در رساله به عمل آورد و صرفا براي يک بار ديگر از آن دفاع کند.

 

ماده 24- دانشجو پس از گذراندن واحدهاي درسي و کسب نتيجة "قبول" در دفاع از رسالة خود، دانش­آموخته دوره دکترا شناخته شده و به دريافت درجه دکترا نايل مي­گردد.

تبصره 15:  صدور گواهي و مدرک منوط به تحويل به موقع نسخه­هاي تاييد شده رساله و ديگر مدارک مرتبط به دانشکده و انجام مراحل اداري مربوطه است.

 

فصل هشتم: طول دوره

               ماده 25–  مدت مجاز تحصيل در دوره دکترا در شيوه آموزشي- پژوهشي حداقل سه و نيم و حداكثر چهار و نيم سال است و در صورت ضرورت به پيشنهاد استاد(استادان)  راهنما و تاييد دانشکده ذيربط و كميته منتخب تحصيلات تكميلي، حداکثر  يك نيمسال تحصيلي به اين مدت افزوده مي­شود. در شيوه پژوهشي مدت مجاز تحصيل حداقل  سه سال و حداكثر چهار سال است، كه با تاييد كميته راهبري، حداكثر تا يك نيم سال به اين مدت اضافه خواهد شد.

تبصره 16 :  در صورتي که دانشجو بنا به عللي خارج از اختيار خود و يا بروز مشکلات غير قابل پيش­بيني، در مدت مجاز موفق به اتمام تحصيل نشود به پيشنهاد استاد راهنماي دانشجو، کميته منتخب تحصيلات تکميلي دانشگاه با حضور استاد راهنما، وضعيت دانشجو را بررسي و متناسب با کميت و کيفيت فعاليتهاي علمي دانشجو، در مورد مدت و نحوه ادامه تحصيل يا اخراج وي تصميم گيري قطعي خواهد نمود.

 

ماده 26- در موارد زير دانشجو از ادامه تحصيل در دوره دکترا محروم مي­شود:

                 الف_ ميانگين کل نمره­هاي درسهايي که دانشجو گذرانده است کمتر از 00/16 شود.

                ب- صلاحيت علمي دانشجو براي استمرار فعاليت پژوهشي پس از دو بار ارزيابي جامع احراز نشود.

                ج- رساله دانشجو (با رعايت تبصره 14 ذيل ماده 23 )" غير قابل قبول " ارزيابي شود.

                د- مدت مجاز تحصيل دانشجو (با رعايت تبصره 16 ماده25 ) به پايان برسد.

تبصره 17:  در صورت محروم شدن يا انصراف دانشجو از ادامه تحصيل در دوره دکترا، دانشگاه با رعايت ضوابط و مقررات مربوطه، صرفا گواهينامه­اي بر اساس کارنامه تحصيلي دانشجو صادر  و در اختيار وي قرار مي­دهد.

 

ماده 27- در موارد اجرايي که در آيين­نامه تصريح نشده است، مطابق دستورالعمل هاي فعلي و در موارد استثنايي پيش­بيني نشده، شوراي تحصيلات تکميلي دانشگاه مرجع تصميم­گيري خواهد بود.

ماده 28 -  مدرك دكتري حسب مورد با ذكر شيوه "آموزشي-پژوهشي" يا "پژوهشي " صادر خواهد شد.

 

ماده 29- اين آيين­نامه مشتمل بر 29 ماده و 17 تبصره بوده و براي دانشجوياني که از سال تحصيلي 90-91  و پس از آن در دوره دکترا پذيرفته مي­شوند لازم الاجراست. از تاريخ اجرا، کليه بخش­نامه­ها و آيين­نامه­هاي آموزشي و پژوهشي مغاير براي دانشجويان مشمول اين آيين­نامه لغو مي­گردد.

 

فارسی